Terwijl Zwarte Piet nog wordt weggepoetst uit de samenleving, stormt Zwarte Vrijdag moeiteloos het land binnen en storten winkels zich massaal op deze vrij fantasieloze loot aan een uitdijende cultuurboom van commercie. Waarom Black Friday? Zwarte Vrijdag klinkt heel zwaar, een beetje als de derde maandag van januari. 

Black Friday

Staat Zwarte Zaterdag traditiegetrouw voor de echt állerergste Zaterdag van het jaar, Zwarte Vrijdag is juist bedoeld als een vrolijk festijn. Want economische groei is goed, dus kopen kopen maar.

Nadat Kerst jaren geleden al werd gepositioneerd als een feest waarbij je geeft en geeft, en dus eerst koopt en koopt, zorgde vervolgens Valentijn voor nieuw nationaal vermaak, en vooral voor veel liefdesverdriet. Daarna haakte Halloween als groot griezelfeest aan als nieuwe loot aan onze steeds eindelozere festijnboom, raakte ik de weg kwijt tussen Allerheiligen, Allerzielen, Sint Maarten en Thanksgiving en loop ik met Allerheiligen over de begraafplaats, terwijl ik op Thanksgiving snoep in huis haal en er ’s avond geen kind aan de deur komt.

Maar dat terzijde. Het gaat in deze column om de taal. Waarom klakkeloos een  Zwarte Vrijdag uit de VerweggiStaten overnemen en dat dan ook nog eens massaal gemakzuchtig niet meer vertalen. Ik stel me voor hoe dat op een  vrijdagmiddag is besproken ergens in een kaal kantoor.

“Ach laat maar, Zwart klinkt ook zo zwaar en ligt zeer gevoelig hier met Sinterklaas enzo. Laten we het maar gewoon op Black en op Friday houden. Het gaat tenslotte om de verkoop en het is bekend. Bovendien zit de r in de klok Jip, dus tijd voor de vrijmibo! Black Bo, haha.”

Maar ja, black is gewoon zwart. Noem het dan in ieder geval anders. Iedere marketeer weet dat donkere woorden het donker oproepen. Anders moet je nog maar eens Denk niet aan een roze olifant van Sarah Gaggestein lezen. Daarom worden alle mooie woorden uit onze taal gekaapt door de commercie. Zo werkt het nu eenmaal ook. Zoals de slogan ‘Aandacht maakt alles mooier’ van een blauw-geel merk dat het woord Aandacht naar zich toe harkt en dat woord vervolgens uitbaat als een unieke eigenschap van dat bedrijf en ons kopers wil opvoeden om zelf ook wat meer van die eigenschap weg te geven. In dit geval betekent dat: ‘Aandacht geven aan je interieur’. Spullen kopen, vrij vertaald.

Zelfs de bakker kaapt mooie woorden als Liefde en Vurig om die vervolgens te etaleren als specifieke eigen waarden, om mensen te verleiden tot kopen. Wie wil er nu geen brood dat met liefde en met vuur gebakken is?

En ja, taal is gelukkig voor iedereen. Het is een spel met woorden, en creativiteit in taal is krachtig en zinvol. Maar wees dan in ieder geval wat creatiever bij het landelijk binnenhalen van een nieuw verkoopfenomeen en geef er een eigen naam aan. Kaap desnoods het woord Vrolijk, maak er een alliteratie van zoals Heerlijk Helder Heineken.

Vier een Vrolijke Vrijdag. Of een zinderende zaterdag, een zalige zondag, een magnifieke maandag, een doldwaze dinsdag, een wondere woensdag of een dansende donderdag. Lange rijen dansende mensen voor de kassa. Dat lijkt me mooi. Armin over de winkelspeakers of iedereen dansend in zijn eigen ritme met headset op. Alles voor een, echte, korting.

Vrolijke Vrijdag!

Anja Gruteke,schrijftrainer